Gaz Soğutucu

Filtre kumaşlarının sürekli çalışma sıcaklığı sınırlıdır. ABD Çevre Koruma Ajansı'nın maliyet el kitabındaki kumaş özellikleri tablosu, Temiz Hava Şirketleri Enstitüsü'nün önerdiği azami sürekli çalışma sıcaklıklarını veriyor: polipropilen 93 °C, polyester (Dacron) 135 °C, aramid (Nomex) 191 °C, PPS (Ryton) 191 °C, PTFE (Teflon) 232 °C, P84 246 °C, camelyaf 260 °C. Ocaktan çıkan gaz 1.300 °C mertebesindedir. En dayanıklı kumaş bile bunun beşte birinde çalışır. Soğutma olmadan filtre birkaç dakikada tahrip olur. Kaynak: EPA Hava Kirliliği Kontrol Maliyet El Kitabı, Bölüm 6/1, Tablo 1.6 (EPA/452/B-02-001); değerler Temiz Hava Şirketleri Enstitüsü'ne atfedilmiştir. Hat üzerinde gaz soğutucu, torbalı filtrenin önünde,yanma odasından ve su soğutmalı kanaldan sonra yer alır.

Hayır. Soğutmanın alt sınırı asit çiy noktasıdır. Baca gazındaki kükürt bileşikleri belirli bir sıcaklığın altında sülfürik asit olarak yoğuşur. Yoğuşma başladığında iki şey olur: toz kumaşın üzerinde değil içinde tutunur ve torba körleşir; kanal ve gövdede korozyon başlar. Bu yüzden soğutma kontrollüdür — hedef, kumaşın dayanacağı sıcaklığın altına inmek ama çiy noktasının üstünde kalmaktır. Çiy noktası gazın kükürt ve nem içeriğine göre değişir, tesise özgüdür. Kaynak: Batliboi Environmental Engineering, cebri çekişli soğutucu teknik tanımı.

Çünkü dioksinler belirli bir sıcaklık bandında oluşuyor. PCDD/F bileşikleri 250–450 °C arasında de novo sentezle oluşur, oluşum hızı 350 °C civarında tepe yapar. Gaz bu bantta ne kadar uzun kalırsa o kadar çok dioksin oluşur. Uygulamada gaz 1.300 °C'den 250 °C'ye 1–2 saniye içinde indirilir; amaç pencereyi dioksin oluşmaya vakit kalmadan geçmektir. Aynı sebeple atık ısı geri kazanımı 600 °C'nin altına inemiyor — ısıyı o bandın içinde tutmak dioksin üretmek anlamına geliyor.

İkisi de kullanılıyor, seçim tesise bağlı. Doğal çekişli (natural draft cooler) soğutucuda fan yoktur. Hava, boruların etrafında ısınarak doğal yükselişle hareket eder. Hareketli parça yok, enerji tüketimi yok, bakım az. Karşılığında soğutma kapasitesi hava sıcaklığına ve baca yüksekliğine bağlıdır — yazın düşer. Cebri çekişli (forced draft cooler) soğutucuda boruların arasına fan konur. Hava zorlanarak geçirildiği için ısı transferi daha yüksek ve denetlenebilirdir; soğutma miktarı fan hızıyla ayarlanabilir. Karşılığında enerji tüketir ve fan bakımı gerektirir. DNL her iki tipi de üretiyor; seçim tesisin yerleşimine, mevcut alana ve hedeflenen çıkış sıcaklığına göre yapılıyor. Kaynak: Batliboi Environmental Engineering (cebri çekişin daha yüksek ısı transferi sağladığı karşılaştırma için).

Çalışma prensibi aynı, akışkanları farklı. Proses sanayisinde "ısı eşanjörü" denince çoğunlukla sıvı–sıvı ya da yağ–su cihazlar anlaşılır; bir tarafta soğutulacak akışkan, diğer tarafta su veya yağ dolaşır. Gaz soğutucuda iki taraf da havadır (air-to-air heat exchanger). Boruların içinden sıcak baca gazı geçer, dışından ortam havası. Soğutucu akışkan yok, devre yok, pompa yok. Tek hareketli parça — varsa — fandır. Bu fark bakım tarafında belirleyicidir: sızdıracak soğutma devresi, kirlenecek ikincil akışkan ve donma riski yoktur.

Boru çapı ve sayısı, soğutulacak gaz debisi ile hedeflenen çıkış sıcaklığına göre hesaplanır. Standart bir ölçü yoktur; her tesis için ayrı boyutlandırılır. DNL'in teslim ettiği projelerde Ø90 mm ve Ø130 mm boru kullanılmıştır. Çap, gaz debisi ve kullanılabilir alana göre proje bazında belirlenir.