Damperler

Tozsuzlaştırma hattında fan sabit kapasitede çalışır ama ocağın ihtiyacı sabit değildir. Şarj sırasında, ergitmede ve dökümde gaz debisi birbirinden farklıdır. Damper bu farkı kapatır: akış kesitini daraltarak ya da genişleterek çekişi ayarlar. Fanı kısmak yerine damperle ayar yapmak, sistemin her çalışma noktasında istenen çekişi vermesini sağlar. Ayrıca çok kollu sistemlerde hangi kolun ne kadar çekeceğini damper belirler — birincil çekiş (4. delik) ile ikincil çekiş (çatı davlumbazı) arasındaki dağılım buradan yönetilir.

Klape tipi damperde kanal kesitine oturan tek bir disk vardır. Disk, çapı boyunca geçen bir mile bağlıdır ve 0–90° arasında döner. Tam açıkken disk akışa paralel durur, basınç kaybı düşüktür. Döndükçe kesit daralır ve akışa direnç artar. Disk hiçbir konumda akış yolundan tamamen çıkmaz; tam açıkta bile mil ve disk kalınlığı kadar bir engel kalır. Bu yapı damperi ayar için elverişli, tam kapama için elverişsiz kılar. Kapalı konumda disk çevresinden kaçak olur — bu bir kusur değil, tasarımın doğasıdır. Tam sızdırmazlık gerektiğindeizolasyon amaçlı ayrı bir eleman kullanılır.

Damperin göreceği sıcaklık, hattın neresinde durduğuna bağlıdır. Ocak çıkışına yakın konumda gaz 1.000 °C'nin üzerindedir; torbalı filtre öncesinde soğutucudan sonra 200 °C bandına iner; filtre çıkışında daha da düşer. Malzeme ve conta seçimi bu konuma göre yapılır. Yüksek sıcaklık bölgesinde ısıl genleşme de hesaba katılmalıdır — disk ve gövde farklı oranda genleşirse sıkışma ya da aşırı boşluk oluşur. Damperin sıcaklık sınıfı, kendi başına bir özellik değil, bulunduğu noktanın sonucudur.

Elle kumandalı damper, ayarı bir kez yapılıp bırakılan noktalarda yeterlidir. Motorlu damper ise ayarın çalışma sırasında değişmesi gerektiği yerlerde kullanılır: ocağın döküm evresine geçişinde çekişin artırılması, otomasyonla çalışan hatlarda debinin bir kontrol sinyaline göre sürekli izlenmesi gibi. DNL standart damperlerin yanı sıra motorlu damper sistemleri de üretiyor; otomasyonlu hatlarda debi kontrolü için tercih edilen çözüm bu.

Boyutlandırma için kanal çapı yetmez. Gerekli olanlar: kanal çapı veya kesiti, tasarım gaz debisi ve bu debideki hız, o noktadaki gaz sıcaklığı, çalışma basıncı ve yönü, toz yükü ve aşındırıcılık, kumanda tipi (elle, pnömatik, elektrikli), kapalı konumda beklenen sızdırmazlık düzeyi. Son madde çoğu zaman atlanıyor ve yanlış ürün seçimine yol açıyor. Tam kapama bekleniyorsa damper değil izolasyon elemanı gerekir.